TỤC ngữ 18 plus [Phần 2]

Sài-gòn, 06.07.21.

Lung khởi:

À đợi vừa rồi bị complain là viết lung khởi dài quá nên bài này hổng viết nữa.

Dành cho bạn nào chưa đọc phần 1: TỤC ngữ 18 plus [Phần 1]

2. Những từ thô tục trong ca dao – thành ngữ, địa danh:

2.1. Ca dao và thành ngữ:

Ca dao, dân ca “là những bài thơ dân gian do nhân dân lao động sáng tác và thuộc thể loại trữ tình đã diễn tả một cách sinh động và sâu sắc đời sống tâm hồn, tình cảm, tư tưởng của người lao động.”(1)

Thành ngữ gồm những cụm từ mà được sử dụng để chỉ một ý cố định, thường không tạo thành một câu có ngữ pháp hoàn chỉnh nên không thể thay thế hay sửa đổi về ngôn ngữ. Hay nói cách khác, thành ngữ là các tập hợp từ không đổi, không thể giải thích đơn giản qua nghĩa của các từ tạo nên nó. (1)

Toàn bộ những ca dao, thành ngữ dưới đây được trích từ những nguồn:

  1. Website: Cadao.me(2)
  2. TS. Đỗ Anh Vũ, Tìm hiểu sự hoạt-động của các yếu-tố chỉ sinh-thực-khí trong thành-ngữ, tục-ngữ, ca-dao và câu đố của người Việt.(3)
  3. Thế Uyên, Tình dục trong ca dao và thơ Hồ Xuân Hương.(4)
  4. Lương y Nguyễn Kỳ Nam, Tình Dục trong Ca Dao.(5)
  5. Vũ Đức Sao Biển, Thành ngữ Quảng Nam.(6)
2.1.1. Những bài ca dao, thành ngữ diễn tả ý tiêu cực, chửi bới, phê phán, trào phúng:

Dạ vâng trước mặt
Trổ cặc sau lưng.

Phê phán những kẻ đạo đức giả trước mặt thì lễ phép sau lưng thì nói xấu người khác. Tương đồng: “Miệng nam-mô, bụng bồ dao găm”.

Đít chưa chấm đất
Miệng đánh hất lên trời.

Phê phán những người người quá mau miệng. Chưa hiểu “đầu cua tai nheo” đã nhảy vào tranh luận, cãi vã. Tương đồng nhưng theo hướng tích cực hơn: “Chim khôn chưa bắt đã bay/ Người khôn ít nói ít hay trả lời.”

No thì lồn lồn cặc cặc
Đói thì hục hặc chuyện ăn.

Phê phán những cặp vợ chồng cứ đụng chuyện là cãi nhau không chịu tìm hiểu hay nói chuyện với nhau.

Sồn sồn như lồn gặp La Hán.

Biến thể khác: Sồn sồn như lồn phải lá han

Những người phụ nữ có dục vọng cao.

Tự tay bóp dái

Chỉ những người tự mình hại mình. Tương đồng: “Gậy ông đạp lưng ông”.

Qua sông đấm buồi vào sóng.

Chỉ những người vô ơn, bội nghĩa.. Tương đương: “Qua cầu rút ván”.

Người chôn tiểu, cặc chôn hòm.

Tiểu ở đây nghĩa là cái lọ nhỏ bằng sành, thường dùng để đựng tro cốt người chết sau khi hỏa táng. Nghĩa đen của câu này là người thì nhỏ mà cặc thì to. Nghĩa bóng chỉ người dâm ô, ham mê sắc dục.

Bà cốt đánh trống long tong
Nhảy lên nhảy xuống con ông đốt lồn.

Trào phúng, có ý phê phán những người làm nghề mê tín.

Hoan hô thi sĩ Lưu Trùng
Dương vật nổi tiếng một vùng Quảng Nam.

Lợi dụng cách ngắt câu của thơ Lục bát để chế giễu, châm chọc.

2.1.2. Những ca dao, thành ngữ diễn tả ý tích cực, những hiện tượng và kinh nghiệm trong cuộc sống:

Mù u ba lá mù u
Vợ chồng cải lộn con cu làm hòa.

Chỉ kinh nghiệm trong đời sống vợ chồng. (Kinh nghiệm sao thì tự biết he, tui chưa có vợ cũng chưa muốn có chồng. No thánks! -_- )

Văn chương chữ nghĩa bề bề
Thần lồn ám ảnh cũng mê mẩn đời.

Ý nói cho dù có học thức cao sang đến mấy thì cũng không tránh khỏi những ham muốn thể xác (hiểu theo nghĩa tốt).

Chung ăn chung mặc
Không ai chung cặc bao giờ.

Ta rằng ta chẳng có ghen
Chồng ta ta giữ, ta ghiền ta chơi.

Nói về chuyện chồng chung hay giữ chồng. “Chơi” gì thì hỏi mấy chị nha.

Đẻ con khôn mát lồn rời rợi

Đẻ con dại thảm hại cái lồn.

Nói về hiện tượng cuộc sống có ý mỉa mai.

Gái đừng hay tới nhà trai
Về sau hai vú bằng hai sọ dừa.

Kinh nghiệm trong cuộc sống.

2.2 Địa danh:

Những từ ngữ thô tục không chỉ xuất hiện trong ca dao, thành ngữ mà nó còn hiện diện rõ nét qua tên của nhiều địa danh:(7)

  • Cầu Xẻo Bướm: thuộc địa giới xã Đông Thái (tỉnh Kiên Giang) trên đường đi Cà Mau.
  • Cầu Khe Bướm: thuộc xã Hương Thọ (Hương Trà, Thừa Thiên Huế).
  • Cầu Cu:  nằm trên địa giới Quốc lộ 32A – là tuyến đường đi qua 4 tỉnh và thành phố: Hà Nội, Phú Thọ, Yên Bái, Lai Châu. Toàn tuyến dài 417 km.

3. Thơ:

Ở đây, xin mượn tác phẩm của hai thi nhân lớn trong lịch sử văn chương Việt nam là Bà chúa thơ Nôm, Hồ Xuân Hương(8), và Nguyễn Đức Sơn(9), một trong ba kì-nhân do giới văn nghệ yêu nước miền Nam trước năm 1975 gọi (trong đó có Bùi Giáng và Phạm Công Thiện).

3.1. Hồ Xuân Hương:

Lý do mình chọn Hồ Xuân Hương là vì mình muốn một người phụ nữ sống cùng thời kì Nguyễn Du để mọi người xem thử ở thời đó, phụ nữ có thực sự bị ức hiếp, có thực sự phụ nữ bị tam cương ngũ thường đè ép như 12 năm Trung học chúng ta vẫn nghe không.

Có bài thơ nhẹ nhàng nhưng thẳng thắn:

Cái kiếp tu hành nặng đá đeo,
Làm chi một chút tẻo tèo teo.
Thuyền từ cũng muốn về Tây Trúc,
Trái gió cho nên phải lộn lèo.

Hồ Xuân Hương – Sư hoạnh dâm(10)

Bài thơ Thất ngôn tứ tuyệt theo thể Đường luật(11) .

  • hoạnh: có nghĩa là tràn đầy, hoạnh dâm: tràn dâm dục, hoang dâm. Có thể hiểu là Sư hoang dâm.
  • thuyền từ bi chở chúng sinh qua cảnh trầm luân bể khổ.
  • Tây Trúc: Quê hương Phật Tổ (tức Ấn Độ cổ đại).
  • đá đeo: nghĩa gốc là “nặng như đeo đá”. Nhưng cũng có thể nói lái(12) thành “đéo đa”.
  • lộn lèo: nghĩa đen là “đi ngược lại. Nhưng cũng có thể nói lái thành “lẹo lồn” nghĩa là “dính lấy cái lồn”.

Một lỗ sâu, sâu mấy cũng vừa
Duyên em dính dáng tự nghìn xưa
Chành ra ba góc da còn thiếu
Khép lại đôi bên thịt vẫn thừa
Mát mặt anh hùng khi tắt gió
Che đầu quân tử lúc sa mưa
Nâng niu ướm hỏi người trong trướng:
“Phì phạch trong lòng đã chán chưa?”

Hồ Xuân Hương – Cái quạt(13)

Ý tưởng và phân tích bài thơ này phần lớn mình dựa theo tác giả Kim Vũ, Cái Thú Đọc Thơ và Dịch Thơ – Bài thơ “Vịnh Cái Quạt” của Hồ Xuân Hương.(14) (Vịnh cái quạt hay Cái quạt là cùng 1 tác phẩm. Nhưng vì mình lấy từ 2 nguồn khác nhau để so sánh và đối chiếu. Mình tôn trọng cả 2 nguồn vì độ đáng tin cậy ngang nhau nên xin phép được để cả 2 tên.)

  • lỗ sâu nghĩa là cái lỗ dùng để sâu nan quạt vào. Nan quạt là một thanh gỗ cứng, thẳng (liên tưởng tới gì nhỉ?). Cái lạ là tại sao lại “sâu mấy cũng vừa?” Đúng ra phải là “xâu” chứ nhỉ?
  • chành ra ba góc: mở quạt ra. Nếu mở quạt ra thì vải hoặc giấy còn thiếu chứ sao lại là da còn thiếu. Vậy ở đây cái gì đang được mở ra, hay đúng ra là chành ra cũng có chữ đồng nghĩa là banh ra.(15)
  • Khép lại đôi bên thịt vẫn thừa ý như trên nhưng thay vì banh ra thì giờ khép lại.
  • Anh hùng ý niệm “anh hùng” ở đây khá thú vị và có nét tương đồng với một bài thơ khác của bà. Xin phân tích bên dưới.
  • sa mưa: mưa rơi xuống.
  • trướng có nghĩa là bức lụa, vải. Nhưng cũng có nghĩa là đầy ứ, căng phình lên.(16)(17)
  • Phì phạch có thể hiểu là tiếng quạt, nhưng cũng có thể hiểu là tiếng… (điền vào chỗ trống nào)
  • Theo ý của Kim Vũ, “chán chưa cũng có thể hiểu là chứa chan” – trích nguyên văn. Sự no thỏa và viên mãn đầy tràn.

Hình ảnh của “cái quạt” ở đây chính là “âm đạo”.

Mọi người có thể đọc thêm bài viết của Kim Vũ để thấy cái đẹp về nghệ thuật của bài. Mình chỉ phân tích ý nghĩa nên xin dừng ở đây.

Xin nói thêm về hình ảnh anh hùng-quân tử qua bài bên dưới:

Thân em như quả mít trên cây,
Da nó xù xì múi nó dày.
Quân tử có yêu xin đóng nõ,
Đừng mân mó nữa nhựa ra tay.

Hồ Xuân Hương – Vịnh cây mít.(18)
  • hay có bản văn khác là cọc: Theo kinh nghiệm dân gian, nếu để mít chín trên cây thì khi bị gió lay quả mít có thể bị tụt nõ rơi xuống đất. Vì thế khi quả mít đã già, người ta thường trảy xuống, đóng cọc tre vào chỗ cuống mít, sau đó đem phơi nắng cho chóng chín. Nếu chữ cọc thì còn mang hình tượng một cây cứng, thẳng. Nhưng nếu thì rõ ràng là đang nói về dương vật. Xin coi lại phần 1.1.
  • mân: sờ và vê nhẹ bằng các đầu ngón tay.(19) mó: sờ nhẹ vào bằng các đầu ngón tay. Cả 2 tiếng cùng có chung 1 nghĩa nhưng dùng chung có thể là do thói quen dùng từ, nhưng cũng có thể là muốn nhấn mạnh hành động này.
  • nhựa: Ụa nhựa mít hay là… nhựa ?

Khái niệm “quân tử” của Nho giáo vốn là người “tu thân” được bà đem ra chế giễu và cũng đầy đam mê xác thịt. Liệu đây có phải là một người phụ nữ của Nho-giáo của truyền thống lễ nghĩa? Trong thời đại bà không chỉ có bà… Vì đây không phải bài nghiên cứu về Nữ quyền nên mình xin đi tiếp.

3.2. Nguyễn Đức Sơn:

Lí do tiên-quyết mình chọn Nguyễn Đức Sơn là vì ông đồng hương với mình. Dân Phan-rang giỏi ghê…ahihi

Nguyễn Đức Sơn(9), một trong ba kì-nhân do giới văn nghệ yêu nước miền nam trước năm 1975 gọi (trong đó có Bùi Giáng và Phạm Công Thiện).

“Người ta đa phần có ý ngần ngại khi đọc thơ Nguyễn Đức Sơn vì thấy sự dâm tục quá nhiều, riêng tôi cũng thấy ngần ngại, nhưng không phải vì sự dâm tục trong thơ ông, mà ngần ngại vì mình không đủ thanh khiết để đọc. Mặc dù là một tu sĩ, tôi thấy mình cần phải thanh lọc tâm hồn mình thêm nữa để có thể bước vào thế giới thi ca của ông.” Nhận xét của Thiền sư Thích Không Hạnh. Trong tuyển tập thơ Chút lời mênh mông do Thư viện Huệ Quang xuất bản.(21)

Luận về không hay có
Đâu bằng nhìn cái mồng của em
Sắp ló

Nguyễn Đức Sơn – Cái mồng sắp ló – Tịnh khẩu (21)

“Đừng vội thấy “cái mồng” mà cho là nó tục, dĩ nhiên là nó tục, nhưng không phải tục bình thường. Nếu không có sự quan tâm thì anh đâu cần mượn cái việc “Luận về không hay có” để làm đối tượng tương chiếu cho vế còn lại. Nếu lật ngược vấn đề, có thể thấy vấn đề trăn trở, quan tâm về không hay có, về chân lý của ông còn lớn hơn cả vấn đề dâm tục. Ông thể hiện ra như tận cùng đáy phàm tục nhưng chất liệu siêu thoát không giấu đi hết được và đó là điều làm cho tôi cảm thấy cần phải thanh lọc tâm hồn để tiếp xúc với thơ ông. Chúng ta đôi khi nói về chuyện tu hành mà tâm đầy danh lợi, người ta nói về các thứ dâm vọng mà tâm hồn tràn ngập ý hướng tu hành.” – Trích nguyên văn Thích Không Hạnh.

Một sớm sương mở giăng núi sông
Ghé thăm tình cũ cảm mênh mông
Cầu tiêu em ỉa quên chưa dội
Bãi cức nhìn qua hiện đóa hồng.

Nguyễn Đức Sơn – Bát Nhã(21)

Đọc câu này làm mình nhớ đến câu nói về tình yêu của Nitszche: “Yêu là sự điên dại ngắn hạn. Hôn nhân là sự mất trí lâu bền.” Trong tình yêu, thứ dơ bẩn nhứt, thúi thay nhứt cũng trở nên đẹp đẽ và mang đầy hạnh phúc. Ta thấy ở đây Bát-nhã(22) của ông thật cao thâm. Cái trí-huệ của Bát-nhã vượt ra khỏi cái “hiểu” mà trí có thể “học”. Nó là sự cảm nhận, sự rung động của cả tâm trí và tâm hồn.

anh sẽ đến bất ngờ ai biết trước
miệng khô rồi nẻo cực lạc xa xôi
ôi một đêm bụi cỏ dáng thu người
em chưa đái mà hồn anh đã ướt

Nguyễn Đức Sơn – Vũng nước thánh(23)

““Cứt” hay “nước đái” hay bất kì thứ gì đi chăng nữa thì cũng chỉ là một đối tượng không hơn không kém khi ý niệm phân biệt chưa kịp định danh cho nó, trong khoảng thời gian chưa được định danh ấy, nó là một đối tượng tròn đầy nhất, giống như “nó đang là”. Chính ngay chỗ ấy vẻ đẹp của đối tượng ngời lên trong trực cảm phi thường của nhà thơ. Có thể nhờ trực cảm phi thường ấy, trực cảm có thể kéo dài đối tượng chưa kịp định danh ấy, ông trở nên một nhà thơ khác biệt và là một tu sĩ vô danh tròn đầy.” – Trích nguyên văn Thiền sư Thích Không Hạnh (21)

“Nhờ ánh sáng lóe lên tự trực cảm khác thường, ông phát hiện vẻ đẹp ngay trong những thứ người ta cho dơ nhớt nhất, thúi nhất.” – Trích nguyên văn Thiền sư Thích Không Hạnh (21)

Khi ông mất nhà văn Nguyễn Đình Bổn(24) viết tặng ông mấy câu:

Một ngôi sao lớn
Rụng trên rừng xa
Xót đời tục lụy
Tái sinh Ta bà

Nguyễn Đình Bổn – Nhớ.

Thay cho lời kết:

  • Những từ ngữ thô-tục về cơ quan sinh dục hay chuyện tình dục từ trực tiếp đến gián tiếp đã xuất hiện trong văn hóa dân gian của người Việt nam từ rất lâu đời. Nó tồn tại trong ca dao, thành ngữ… đến cả những Tín ngưỡng dân gian lâu đời. Nó hiện hữu cả trong thời kì Nho-giáo hà khắc, mà lẽ ra “lễ” phải được đặt lên cao (sau “nhân”).
  • Nó không chỉ để truyền tải những ý tưởng tiêu cực hay chửi bới, mà nó còn truyền đạt cả những kinh nghiệm sống quý báu mà ông bà ta để lại cho con cháu. Hay thông qua đó mà ta thấy được cõi Ta-bà, ta thấy được sự “trinh trong” của chính hồn ta. Và có lẽ quan trọng nhứt là qua nó, ông bà ta châm biếm qua lối văn trào phúng. “Dạy để đời” chứ không “dạy đời” con cháu.

Hy vọng với chút tài hèn, mình đã giúp mọi người lướt qua được vài dòng lịch sử của dân-tộc để rồi chúng ta cùng đi đến với âm nhạc Phạm Duy. 10 bài Tục ca của ông. Ta cùng xem thử ông có phải đơn thuần chỉ là tục-tĩu, chửi đổng, chửi cho đã “cái-nư” không? Nó có tầng ý nghĩa gì khác mà sự phàm tục của ta chưa đạt đến không? Hay nói như chính cách của Thiền sư Thích Không Hạnh, ông ngần ngại đọc thơ của Nguyễn Đức Sơn “vì mình không đủ thanh khiết để đọc. “


Cảm ơn mọi người đã đồng hành với mình trong cuộc đi ngược lịch sử qua 2 bài viết dài dòng và tẻ nhạt này. Mặc dù bài viết đầu của mình ít lượt đọc hơn hẳn những bài chủ đề thường nhựt mình viết, nhưng mình lại rất vui vì nhận được nhiều phản hồi để hỏi han hay phản biện những thứ mình viết. Cảm ơn mọi người vì luôn dành thời gian cho mình và cho blog của mình.

Hy vọng sau bài này cũng nhận được nhiều phản hồi từ mọi người. Mình sẽ dành thêm 1 bài nữa thuộc chủ đề này để trả lời câu hỏi và trả lời phản biện của mọi người về mọi thứ trong bài viết này. (Hy vọng mình đủ khả năng. Đừng hỏi khó quá nha hihi)


Tài liệu tham khảo:
(Xin click trực tiếp vào các mục cần tra cứu bên dưới để được dẫn đến website bài viết gốc)

  1. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sách giáo khoa Ngữ văn 7, tập 1, Tr. 35.
  2. Website: Cadao.me
  3. TS. Đỗ Anh Vũ, Tìm hiểu sự hoạt-động của các yếu-tố chỉ sinh-thực-khí trong thành-ngữ, tục-ngữ, ca-dao và câu đố của người Việt
  4. Thế Uyên, Tình dục trong ca dao và thơ Hồ Xuân Hương.
  5. Lương y Nguyễn Kỳ Nam, Tình Dục trong Ca Dao.
  6. Vũ Đức Sao Biển, Thành ngữ Quảng Nam.
  7. Đất Việt, Cười vỡ bụng với Cù Mông, Xẻo Bướm.
  8. Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, Hồ Xuân Hương.
  9. Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, Nguyễn Đức Sơn (nhà thơ).
  10. Hồ Xuân Hương, Sư hoạnh dâm.
  11. Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, Thất ngôn tứ tuyệt.
  12. Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, Nói lái.
  13. Hồ Xuân Hương, Cái quạt.
  14. Kim Vũ, Cái Thú Đọc Thơ và Dịch Thơ – Bài thơ “Vịnh Cái Quạt” của Hồ Xuân Hương.
  15. Từ điển tratu.soha.vn, Chành.
  16. Từ điển Hán Nôm hvdic.thivien.net, Trướng.
  17. Từ điển tratu.soha.vn, Trướng.
  18. Hồ Xuân Hương, Vịnh cây mít.
  19. Từ điển tratu.soha.vn, Mân.
  20. Từ điển tratu.soha.vn, .
  21. Nguyễn Đức Sơn, Chút lời mênh mông, Lời mở đầu do Thích Không Hạnh viết.
  22. Nguyễn Thế Thông, Ý nghĩa sự thực hành Trí huệ Bát nhã.
  23. Nguyễn Đức Sơn, In trong tập Đêm nguyệt động.
  24. Website huongvimientay.vn, Nhà văn Nguyễn Đình Bổn.

1 bình luận về “TỤC ngữ 18 plus [Phần 2]

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.