Trưởng thành về mặt cảm xúc

Quy-nhơn, 08.20.

Vài ghi chú và quy chiếu kiến thức bản thân với những gì được học ở trường Hè 2020.

“Một người trưởng thành về cảm xúc là người có thể tự trung hoà cảm xúc của mình, không bị các yếu tố ngoại cảnh tác động đến bản thân. Người đó có khả năng đứng độc-lập về mặt cảm xúc.”

Theo TS. Đặng Hoàng Giang

Thí dụ: Cha mẹ tuy yêu thương con cái, luôn lo lắng cho con cái, nhưng bất cứ lựa chọn hay quyết định nào trong cuộc đời (khi đã đủ 18) nên để con cái tự chọn lựa. Vì chính những chọn lựa này tạo nên căn tính của đứa trẻ (nói theo triết học hiện-sinh) và điều quan trọng là người đó phải có trách nhiệm với lựa chọn của mình. Khi người đó thất bại, cha mẹ có thể buồn, tuyệt vọng,… nhưng không nên để cảm xúc đó chi phối toàn bộ cuộc sống của mình. Khi người đó thành công, cha mẹ vui, hãnh diện,… nhưng không nên sống chỉ vì con mà phải sống cuộc đời của mình nữa.

Nhìn một chút về văn hoá Á đông, đặc biệt là quan niệm Nho giáo, mỗi con người đều mang trong mình “thất tình”: hỉ, nộ, ai, cụ, ái, ố, dục (vui, tức giận, buồn, lo sợ, yêu, cái ác, ham muốn).(1) Đối với nhà Phật, đời là bể khổ.(2) Vì cơ bản “đời” làm con người ta cứ xoay-vần trong “thất tình lục dục”. Có thể vì vậy mà nhà Phật chọn con đường tách-biệt với đời để tự giới-hạn cái tự do, tự giới hạn cơ-hội để chọn lựa. Càng ít chọn lựa con người càng ít đau khổ. (3)

Một trong những điều quan trọng nhứt của bậc cao nhân Á đông là thoát khỏi cái chi phối của cảm xúc trần gian, để “tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến”.(4) Hay đạo bậc cao nhân là đứng trung dung giữa cái “đạo của thế gian” và cái “đạo của bậc thánh hiền”:

Thế sự đua nhau nói dại khôn
Biết ai là dại biết ai khôn?
Khôn nghề cờ bạc là khôn dại
Dại chốn văn chương ấy dại khôn
Này kẻ nên khôn đều có dại
Làm người có dại mới nên khôn
Cái khôn ai cũng khôn là thế
Mới biết trần gian kẻ dại khôn

Trần Kế Xương – Dại khôn

Hơi khác so với Phật giáo, Ki-tô giáo lại không quan niệm các cảm xúc đời thường là điều cần loại bỏ hay xấu xa. Thí như “nộ” là giận. Theo thánh Paul: nổi giận không phải là TỘI, nhưng đừng để cơn giận lôi mình làm những điều thiệt hại cho người khác.

Có nóng giận thì sao cho đừng mắc tội, chớ để mặt trời lặn, mà cơn giận lại chưa tan.

Êphêsô 4:26

Nhìn một mặt nào đó, giận là một phản xạ tự nhiên giúp con người ta bảo về quyền lợi của bản thân, biết bất bình với cái chưa tốt hay chưa hợp với những hệ giá trị của bản thân. Trong lịch sử cũng chứng minh bất cứ một chế độ nào tạo nên cái-nộ quá lớn trong dân cũng sẽ bị sụp đổ. Điều này cho thấy, chính cảm xúc tức giận là tiền đề cho sự phát triển. Nhưng điều cần thiết là không được để cơn-giận lôi mình đi làm điều xấu hay gây phương-hại cho người khác. Ki-tô giáo tập trung vào “điều-hoà” những cảm xúc cá nhân hơn là việc loại bỏ nó ra khỏi cuộc sống. (5)

Tạm kết: Nhiều lúc biết không nên buồn vì một người dưng bước qua đời mình. Nhưng lòng-dạ không phải là lí-trí để có thể dễ dàng nói có hoặc không. Một nhà Tâm lý học người Mỹ, mình quên tên của ông, nhận xét: “Phúc cho ai TRÌ HOÃN được cơn giận.” Trì hoãn (delay) chứ không phải làm lơ (ignore). Vậy thì cũng hy vọng mình có thể TRÌ HOÃN được, ĐIỀU TIẾT được những cảm xúc đời thường để đừng buồn quá, đừng vui quá,…

Bức hình mà mình rất thích từ anh Cường Hà. Em cảm ơn anh vì một bức ảnh đẹp!

By Hà Huy Cường.

Chú thích:

  1. Hoa Vô Ưu, Thất tình lục dục là gì?.
  2. Fanpage Quan Âm Bồ Tát, Vì sao Đức Phật nói: “Đời là bể khổ?”
  3. Duy Khang, Nghĩ về đau-khổ [phần 1].
  4. J., 4 Triết lý của người Nhật giúp thay đổi tâm trí của bạn.
  5. Antoine Pasquier, Chuyển ngữ: Phêrô Phạm Văn Trung, Sự tức giận đang dâng lên trong bạn có thể dẫn bạn đến nhân đức gì không?

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.